فضای مجازی؛ هست ها وباید‌ها/به قلم مهدی داداشی کارشناس حقوق/

پرینت

زندگی انسان همچون رودی روان،همواره در تلاطم و حرکت وتکاپو است،لکن همانگونه که رودخانه در مسیر حرکتی خود تغییر و تحولات زیادی راپشت سر می گذارد وعلی الاغلب نافع وزندگی بخش می باشد لکن گاه گاهی نیز عاصی وطغیانگر نمود می یابد.بادیده ای ملبس به اغماض حیات بشری نیزدرقالب مجموعه ای واحد چنین رویکردی را به ذهن متبادر می نماید.

همانطورکه دریک مجموعه ،برای تغییرودگرگونی عوامل مختلف بایدبا هم دست به دست شوند تا نتیجه ای واحد به دست آیدهمین حالت نیز برای انسان قابل برداشت است.ازدوران های اولیه زندگی تاعصرحاضر،انسان طبیعت ومحیط را به تسخیر خوددرآورده و هر آن استفاده ای از آن نموه که مطلوبش را فراهم نماید.با تاسی به مفهوم لغوی واصطلاحی کلمه مطلوب که در سطرقبل به آن اشاره نمودم،هرآن چیزی راکه خواسته ی درونی انسان را شامل شود قابلیت مطلوب بودن می یابد.این امرموردطلب هم می تواندفعلی نیک ،حسن و خوب باشد هم مقوله ای زشت و پلید و بد.این همه را گفتم تا خاطرخواننده محترم رابه مقوله ای قرین نمایم که مبتلا به جامعه انسانی است.این مهم چیزی نیست جز تکنولوژی یا فناوری.ساده ترین تعریفی که می توان ازتکنولوژی ارائه نمود،عبارتنداز مجموعه ای ازامکانات وتوانایی ها وابزار ولوازمی است که بشربرای بهبودکارایی درزندگی خودفراهم آورده که این امرنیزوسعتی به درازای حضوروحیات انسان دارد.ازساده ترین صورتکنولوژی تا پیچیده ترین آنها به عینه قابل مشاهده است وکثرت استعمال ازبرخی ازآنها اهمیتشان را کمرنگ کرده است.ایجادآتش با آتش زنه.پس این امرکه انسان با ایجاد اصطکاک بین دو سنگ آتشی فراهم نمود یکی ازساده ترین صورت های تکنولوژی است که بشر به آن دست یافته.هرچه قدربشرپیشرفته تر شدهمانطورتکنولوژی نیز پیچیده ترگردید.اختراع چرخ،اختراع چاقوو…تا فناوری های نوین امروزی که پیچیده ترین محاسبات را درطرفه العینی پردازش می نماید.این همه را گفتم تامطلب مهمی که دغدغه اصلی این روزهای من است را بیان نمایم.موبایل،اینترنت،رایانه و…چیزهایی که همه ما یا به شکل دقیق تر اکثریت قریب به اتفاق خوانندگان این نوشته باآن روبروهستند.این همه درمحیطی تبلور می یابد که تحت عنوان فضای مجازی به همه شناسانده شده است.حال اینکه فضای مجازی چیست وچه مراحلی راپشت سرگذاشته ازحوصله این موضوع خارج است ولی مختصراًباید گفت فضای مجازی عبارتند از فضایی که در آن کلیه محتواهاوروابط(اطلاعات و ارتباطات)برای ارائه خدمات به انسان ها به عنوان کاربر در قالب وساختارهای متناسب با آن مثل شبکه های اجتماعی یا سایت ارائه و برقرار می شود.تکنولوژی به قول فقها امری ذووجهتین است همانند چاقو ،که هم برای استفاده بهینه وبهره وری مطلوب هم برای امری ناصواب نظیر قتل و تهدیدبه کار می رود.مخترع تلفن محققاًبا فکرایجاد تحول درزندگی بشرچنین وسیله ی مهمی را اختراع کردلکن به ضرس قاطع می توانم بگویم این چنین تغییری که این روزها درزندگی انسان مشهود است کمتربه مخیله اش رسوخ می کرد.همین طور تلویزیون ،اینترنت ،….اینترنت در ابتدا برای مقاصدنظامی برنامه ریزی شدلکن رفته رفته جنبه های دیگر از جمله تفریح،تجارت،سرگرمی و…را شامل شد.از توضیحات پراکنده می‌پرهیزم و سخن را رفته رفته به سمت هدف اصلی این نوشته هدایت می کنم.همانگونه که یک پزشک باید برای درمان بیماری بدواً به شکل صحیح بیماری را بشناسد و به اشراف کافی و وافی نسبت به مکانیسم بدن فرد دست یابد من هم به عنوان کسی که مدتی است وقت و توان خویش را مصروف بر شناخت علمی پدیده های اجتماعی و جامعه شناسی نمودم برخود فرض می دانم که از چند زاویه مقوله فضای مجازی رابررسی کنم.لازمه ی بهره مندی ازفضای مجازی برنامه ریزی وبالا بردن سطح آگاهی های عمومی است.در ابتدا مختصراًنقاط قوت استفاده از فضای مجازی را فهرست وار بیان می دارم.مهمترین این نقاط قوت عبارتند از عمومی بودن فضای مجازی به گونه ای که به هر فردی در هر نقطه از جهان امکان می دهد ازاین فناوری به آسانترین وجه،جدیدترین اطلاعات را به دست آورد.نکته ی بعدی کاهش هزینه های اقتصادی ،اجتماعی و…است به گونه ای که بااستفاده از آن دیگر نیازی به مراجعه حضوری برای خرید کالاها وخدمات نیست.کاهش رفت وآمدهای غیرضروری درون شهری ودرنتیجه کاهش مصرف انرژی وکاهش آلودگی هوا،کاهش مصرف کاغذ وهزینه چاپ و نشر،دستیابی آسان به آخرین اطلاعات تخصصی در زمینه های مختلف اعتقادی ،اجتماعی ،اقتصادی وهنری که درسطح جهان به صورت مقاله ،کتاب،نرم افزار و…منتشر می شود.تبادل اطلاعات وتاملی بودن روابط وارتباطات درفضای مجازی بدون محدودیت های حاکم دردیگر رسانه ها که در آن عده ای گوینده ونویسنده هستند وجمع دیگر صرفاًشنونده وخواننده.جذابیت وتنوع درفضای مجازی و مخاطب محور بودن اغلب داده ها،گسترش عدالت رسانه ای بدین صورت که در گذشته افراد خاص و آنهم درشهرهای بزرگ به مطبوعا و نشریات دسترسی داشتند در حالیکه امروزه بااستفاده ازاینترنت وفضای مجازی امکان بهره برداری برابر برای تمام افراد ،حتی در دورافتاده ترین نقاط نیز میسر می شود.مزیت دیگر گسترش تعاملات و تبادل نظرات با سرعت بالا ی باشد.نخستین دفعه که محاسن فضای مجازی را به شکل منسجم ومدون بررسی کردم با خود گفتم که این محاسن برمعایب آن می چربد ولی با اندکی مداقه بر خود لازم دانستم که به هدف اصلی این نوشته یعنی مطالعه تطبیقی محاسن و معایب فضای مجازی بپردازم تا درمان این معضل رو به تزایداجتماعی که این ایام در قالب و قامت اعتیادی نوین خیلی ها را درگیر خود کرده ،سهل االوصول تر نمایم.ازاین رو مجدداً ساعت ها را جهت تدوین معایب این فضا صرف کردم و فهرستی نسبتاًطولانی را تدوین کردم.همانگونه که در مورد محاسن فضای مجازی توضیح دادم تقدم و تاخر موارد دلیل بر اهمیت یکی بر امر دیگر نیست.اهم معایب فضای مجازی به شرح ذیل است که مختصراًعنوان می کنم.دورکردن افراد خانواده از یکدیگر؛ایجاداعتیادروانی؛به خطرافتادن امنیت شخصی؛طلاق عاطفی؛ایجادروابط خارج از چارچوب خانواده؛بلوغ زودرس؛کاهش روابط و تعاملات اجتماعی؛هضم فرهنگ های بومی که این امر تنها مختص به جامعه ی ما نیست و تقریباًتمام جوامع را درگیر کرده است؛ایجاد آشفتگی در خانواده ها؛حرمت شکنی و قبح شکنی برخی تابوها؛افزایش هنجار شکنی در جامعه؛جهانی سازی بدون توجه به فرهنگ بومی و جغرافیایی خاص؛کمرنگ شدن نقش نظارتی خانواده ها به گونه ای که بسیاری از خانواده هابه دلیل نوبودن این پدیده فرصت و توان کافی برای شناخت دقیق این فضا و کاربردهای آنرا ندارندواین عدم آشنایی باعث می شودکه یک فضای محرمانه و خصوصی بدون احساس وجود ناظر برای فرزندان ایجاد شود؛تعارض ارزش ها و باورهای اجتماعی و اختلال در شکل گیری شخصیت بدین صورت که عناصر سه گانه هویت یعنی خود شخص،فرهنگ و جامعه در تکوین شخصیت هر فرد نقش مهمی را ایفا می کنند از آنجا که فضای سایبری صحنه ای فرهنگی و اجتماعی است که کاربررا درموقعیت های متنوع ،نقش ها و سبک های متنوع زندگی قرار می دهد زمینه ای است برای آسیب پذیری شخصیت کاربرودر بسیاری از موارد چند شخصیتی شدن فردراموجب می شود؛شکاف نسل ها به گونه ای که با فراگیرشدن وسایل وتکنولوژی های جدیدبه عرصه خانواده ها شاهد هستیم که اعضای خانواده ها ساعت های متمادی در کنار هم می نشینند بدون هیچ گونه گفتگوکه این امر موجب سردی روابط میان ایشان می شود.گسترش ارتباطات نامتعارف و سوءاستفاده های جنسی بدین صورت که اینترنت به دلیل ایجادروابط دوستانه و عاشقانه ،زمینه رفتارهای غیراخلاقی را فراهم ساخته و موجب سهولت خیانت در روابط زناشویی و ایجاد رابطه ی نامشروع و سوءاستفاده های جنسی می شود.تضعیف اعتقادات و گسترش شبهات فکری و رواج تفرد و کاهش روحیه ی مسئولیت پذیری ودر معرض خطرقرار گرفتن روابط چهره به چهره و جعل هویت و کلاهبرداری؛رواج سطحی نگری فکری؛مزاحمت ها و جرایم سایبری؛اتلاف زمان و کاهش کارآمدی افراد؛به خطر افتادن حقوق مادی و معنوی مولفین از طریق کپی رایت،با توجه به موارد اخیر الذکر این بیماری نوین جامعه بشری بیشتر شناخته شد .پرواضح است که بیشترین ترکش آن دامن خانواده،مهمترین رکن زندگی اجتماعی رادر بر می گیرد.بیماری را شناختیم ،اینک راه درمان.به عقیده ی بنده درمان این بیماری برای هر نوع از اعتیاد متفاوت است که انتخاب نوع آن به تشخیص درمانگر است.مهمترین موارد وراه های درمانی نیز به شرح ذیل است:در درجه ی اول برنامه ریزی و بالابردن سطح آگاهی های عمومی است.من به شخصه منکر یا ناهی استفاده ازاینترنت و فضای مجازی نبوده و نیستم و ای بسا گاهاًاشخاص را تشجیع و تحریک به استفاده می کنم لکن همواره هدفمندی در استفاده از آنرا نیز گوشزد می کنم.اگر اینترنت برای سرگرمی وگذران اوقات فراغت باشد باید حتماًمحدودیت زمانی و مدیریت زمان داشته باشد.فرداستفاده کننده باید زمانی هم به جسم وروان خود استراحت دهد چراکه استفاده طولانی مدت خواه ناخواه مشکلات جسمی و روحی رابا خود به همراه می آورد. اختصاص وقت هایی برای معاشرت با اقرباودوستان موکداًتوصیه می شود.توجه به تفریحات دسته جمعی خیلی می تواند راهگشا باشد.مطالعه کتاب؛التزام فرد با یک میل درونی برکاستن از وابستگی به فضای مجازی.البته راه درمان صرفاً بستگی به فرد معتاد به اینترنت وفضای مجازی ندارد بلکه نقش ومسئولیت مهمی نیز بر ذمه ی اطرافیان است چرا که اگر اطرافیان فردنیز به درستی وظایف فردی و اجتماعی خود را انجام می دادند شخص راه برون رفت از مشکل خود را غوطه وری در فضای مجازی به شکل افراطی نمی یافت.بنابراین کسی که برای درمان دیگری گام می گذارد باید برای کار خود هدفی تبیین کند .زمانی مناسب رابرای گفتگو وتعامل بافردبیمار معین کند؛از جملات سرزنش آمیز بپرهیزد.همدلی وهمزبانی را یکی از ارکان اصلی کار خود قراردهد.خودراآماده شنیدن هر نوع پاسخ منفی نماید.به یک راه بسنده نکندو با هر شکستی میدان را خالی نکند.اینها مواردی بود که می تواند راهگشا باشد.اگر نتیجه ی مطلوب حاصل نگردید موکداً مراجعه به مشاورتوصیه می شود .امیدوارم توانسته باشم با مطالبی که عرض کردم قسمتی از وظیفه ی اجتماعی خود را انجام داده باشم چرا که همه ی ما نسبت به همدیگر مامور به تکلیفیم.

 

اشتراک گذاری

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

982 مطلب نوشته است .

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

تمام حقوق این سایت برای © 2018 سوادکوه نیوز. محفوظ است.
طراحی و اجرا شرکت یارس